ایتــالــیـا



سفر آیت الله جوادی به ایتالیا[*]

برخی فعالیت‏های استاد در این سفر، عبارت بود از:
دیدار از شهر واتیکان؛ در ابتدای سفر به ایتالیا حضرت آیة اللّه جوادی از بناها و تجهیزات واقع در محدودهٴ شهر واتیکان، چون کلیسای سان‏پیترو[۱] ، کتابخانهٴ غنیّ دو میلیون نسخه‏ای چاپی و خطی، موزه‏های متعدد، ایستگاه رادیویی، ادارات متعدد تبلیغی، فرهنگی و اجرایی و مقر پاپ و… با اتومبیل دیدن کردند.
سخنرانی در جمع ایرانیان مقیم ایتالیا؛ در این سخنرانی که سفیر و پرسنل سفارت جمهوری اسلامی ایران در ایتالیا، مدیر و اعضای دفتر هواپیمایی ایران و اعضای انجمن‏های اسلامی دانشجویان از شهرهای مختلف ایتالیا به همراه خانواده‏هایشان حضور داشتند، حضرت آیة اللّه جوادی در سخنان مبسوطی اظهار داشتند: کمال انسان، در اتصال به خدا و تقرب به ذات اوست. خداوند در قرآن کریم در سورهٴ «بلد» با قسم یاد کردن به شهری که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) در آن است، به نوعی عظمت آن حضرت را بیان می‏کند؛ چون وقتی شهر و مکانی که پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) در آن حضور دارد آن‏قدر با عظمت است که خداوند به آن سوگند می‏خورد، چگونه می‏توان عظمت خود حضرت را بیان کرد؟! این عظمت نیز تنها با تقرب و نزدیکی ایشان به خداوند، به دست آمده است.
دیدار با اعضای انجمن اسلامی ایتالیا؛ پس از نماز مغرب و عشا، اعضای اصلی و مسؤولان انجمن اسلامی که به عشق دیدار و کسب فیض از محضر آیة اللّه جوادی آملی، از شهرهای مختلف ایتالیا به رم سفر کرده بودند، با ارائهٴ عملکرد و گزارش مختصری از فعالیت‏های انجمن از ایشان تقاضای رهنمود کردند. حضرت استاد نیز با اشاره به فرمایش امیرمؤمنان علی(علیه‏السلام) فرمودند: دنیا انسان را با خود می‏برد و سپس رها می‏کند. از این‏رو، شایسته است انسان بدان رغبت نورزد و پیش از آن که دنیا او را رها کند، او دنیا را رها کند.
سپس اظهار داشتند: باید توسط شما سرمایهٴ علمی فراهم شود، اما علوم تجربی زمانی سودمند است که با علوم انسانی توأم باشد و علوم انسانی زمانی سودمند است که با عمل صالح همراه شود. ایشان پس از سخنرانی با حوصله به سؤالات حاضران پاسخ گفتند.
دیدار از موزه، کتابخانه و کلیسای معروف واتیکان؛ در این دیدار که قریب چهار ساعت به طول انجامید، حضرت آیة اللّه جوادی از بزرگ‏ترین مجموعهٴ نسخه‏های کتب خطی اسلامی، شرق‏شناسی، عربی، ایرانی و مراکشی که با فهرست و کاتالوگ در مخزن‏ها نگهداری می‏شود، دیدن کردند.
بازدید از مرکز اسلامی و مسجد بزرگ رم؛ در این دیدار که کاردار موقّت سفارت جمهوری اسلامی ایران در واتیکان نیز حضور داشت، مهندس ایرانی و مسؤول اجرای طرح این مسجد مجلل و عظیم، توضیحات مفصّلی داد. گفتنی است که این مرکز اسلامی، بر اساس تکنیک و اسلوب‏های مهندسی روز، طراحی، نظارت و اجرا می‏شود.
دیدار با پاپ؛ حضرت آیة اللّه جوادی آملی به همراه کاردار موقت سفارت جمهوری اسلامی ایران در واتیکان و مترجم رسمی سفارت، جهت دیدار با پاپ به مقر ایشان رفتند. تشریفات خاص، جلال و شکوه و عظمت ظاهری جهت دیدار پاپ، نه تنها کم‏تر از مهم‏ترین شخصیت‏های سیاسی مطرح در جهان نبود، بلکه بیش‏تر نیز بود، متأسفانه پاپ به سبب این که تازه از سفر بازگشته بود، آمادگی لازم را برای مذاکرهٴ طولانی نداشت، امّا حضرت استاد در فرصتی کوتاه یادآور شدند: مهم‏ترین ره‏آورد انبیا ایجاد عشق به خدا در مردم بود و عشق به خدا فرع شناخت اوست. خداوند، هستی محض است و هستی محض، واجد همهٴ کمالات و منزّه از هر نقص و عیب است. جمال و جلال و قهر و مهر، هر دو از اوصاف الهی است و نشانهٴ آن آفرینش دوزخ و بهشت است و نمایندگان ادیان الهی باید عامل همهٴ ابعاد اهداف انبیا باشند.
پاپ مطالب گفته شده را تأیید و اضافه کرد: «ما برای موفقیت ایران دعا می‏کنیم و آماده‏ایم در فرصت مناسب دیگری به مباحثه و گفت و گو بپردازیم».
حضرت استاد نسخه‏ای از وصیت‏نامهٴ الهی سیاسی امام خمینی(قدّس سرّه) را در پوشهٴ مخصوصی که مزیّن به پرچم جمهوری اسلامی ایران بود به پاپ هدیه کردند و توضیح دادند: این وصیت‏نامهٴ الهی سیاسی حضرت امام خمینی(قدّس سرّه) است که به جناب‏عالی اهدا می‏گردد؛ امید است مفید واقع شود. سپس اضافه کردند: همان‏گونه که حضرت امام(قدّس سرّه) اسلام ناب محمدی(صلی الله علیه و آله و سلم) را جایگزین اسلام آمریکایی کردند، انتظار ما از شما این است که مسیحیت ناب عیسوی را جایگزین مسیحیت آمریکایی کنید.
پاپ نیز ضمن تشکر از اهدای هدیه، مدال مخصوص واتیکان را تقدیم کرد و به این ترتیب دیدار و مذاکره به پایان رسید.
مناظره با آقای کاردینال آرینزه، رئیس مجمع گفت و گوهای بین المللی واتیکان؛ در این گفت و گو افزون بر آقای کاردینال آرینزه، آقای فیتس جرالد، آقای میشل مسؤول ارتباطات این مجمع، کاردار موقت سفارت جمهوری اسلامی ایران در واتیکان و مترجم رسمی سفارت که به زبان فارسی آشنایی نسبتاً کاملی داشت، شرکت داشتند[۲] .
پس از معرفی افراد و تعارف‏های معمول و ابراز خرسندی کاردینال، حضرت آیة اللّه جوادی آملی پس از اندکی سکوت، اجازه خواستند که بحث را آغاز کنند و پس از اعلام آمادگی کاردینال، حضرت استاد بحث خود را با نام خدا این‏گونه آغاز کردند: هدف انبیا برقراری ارتباط بین انسان و خداست و برای این منظور سعی می‏کنند تا انسان خود را بشناسد و حقیقت خود را بیابد و آن‏گاه با توجه به این که انسان خواهان کمال و سعادت خود است، هدف اصلی زندگی را به او می‏شناسانند و از سوی دیگر، راه رسیدن به کمال واقعی را برای وی ترسیم می‏کنند تا برای تکامل و پیشرفت واقعی به بیراهه نرود و پس از وضوح این سه اصل یعنی اصل انسان‏شناسی، اصل هدف و کمال شناسی و اصل شناخت راه و مسیر نیل به کمال که تبیین آن‏ها فقط به عهدهٴ پروردگار عالم و فرستادگان اوست، انسان ضرورت ایجاد ارتباط با پروردگار را می‏یابد و بدان همّت می‏گمارد.
انبیا(علیهم‏السلام) برای تعلیم اصول سه‏گانهٴ یاد شده، کوشش‏های فراوانی کردند و زحمات طاقت‏فرسایی را متحمل شدند؛ چون همیشه عده‏ای یا به حقیقت خود آگاه نبودند یا هدف نهایی خود را نشناختند یا راه رسیدن به هدف را شناسایی نکردند و آن را نپیمودند. این افراد گاه به گمراهی خود بسنده نمی‏کنند، بلکه دیگران را نیز به گمراهی می‏کشانند و رهزنانه انسان‏ها را از دسترسی به شناخت حقیقت خود و هدف آفرینش باز می‏دارند و نمی‏گذارند آنان به سوی کمال حقیقی خود قدم بردارند.
انبیا(علیهم‏السلام) برای مقابله با اینان، نخست راه تعلیم و تربیت و نصیحت را طی می‏کنند و اگر ناچار شدند به مبارزهٴ سیاسی و نظامی اقدام می‏کنند و در این راه، شهادت را افتخار می‏دانند. از این‏رو، بسیاری از انبیای الهی(علیهم‏السلام) در راه احیای جامعهٴ بشری شهید شدند؛ چنان‏که حضرت مسیح(علیه‏السلام) نیز بنا به قول شما در این راه به شهادت رسیده است.
وظیفهٴ رهبران مذهبی و علمای دینی پیمودن همان راهی است که انبیا(علیهم‏السلام) طی کرده‏اند. در جهان معاصر، از رهبرانی که به حق، این راه را به خوبی طی نمود، حضرت امام خمینی«رضوان اللّه تعالی علیه» بود. ما نیز امیدواریم همهٴ خداشناسان، به ویژه علمای ادیان، راه امام خمینی(قدّس سرّه) را که همان راه انبیای الهی و خصوصاً حضرت مسیح(علیه‏السلام) است، انتخاب کنند و آن را سرلوحهٴ زندگی خود قرار دهند؛ آن‏گاه حضرت استاد از این که آقای کاردینال در کمال حوصله سخنان ایشان را شنیده بود، تشکر کردند.
کاردینال پس از ابراز ارادت مجدد و ستایش از اندیشه‏های حضرت استاد، کلام خود را این‏گونه شروع کرد: «اگر ما که مخلوق خدا هستیم از خواست خدا پیروی کنیم، در دنیا همهٴ چیزها خوب خواهد شد و بهتر از این می‏شود. از نظر مسیحیت، خدا بشر را دوست دارد و فرستادن مسیح برای این بود که می‏خواست این عشق را به همهٴ انسان‏ها نشان دهد. حضرت مسیح دستور مهم‏تری داده است و آن عشق ورزیدن به همدیگر است. او در این راه برای ما الگو بود و آن‏قدر ما را دوست داشت که حیات و زندگی خود را در این راه داد. مسیح، تسلیم خشونت دیگران بود، ولی خودش خشن نبود و مسیحیان نیز سعی دارند این راه را دنبال کنند.
مسیحیان و مسلمانان باهم پنجاه درصد بشریت را تشکیل می‏دهند و اگر سعی کنند که با یک‏دیگر روابط خوبی برقرار کنند، می‏توان گفت که نصف جمعیت عالم با هم رابطهٴ خوبی دارند. البته نمی‏توان صد در صد به تفاهم رسید، اما رهبران مذهبی وظیفه دارند که این روابط را ترویج کنند. آیا شما پیشنهادی در این رابطه دارید؟ از این اداره چه انتظاری دارید؟ هر نوع پیشنهادی دارید، بفرمایید».
حضرت آیة اللّه جوادی پس از درنگی نسبتاً طولانی فرمودند: در این که خداوند جهان را بر اساس دوستی آفرید و به انسان‏ها علاقه‏مند است، سخنی نیست و نیز در این تردیدی نیست که انسان موظف است به خدای خود عشق بورزد. اگر انسان، خدا را شناخت و به او عشق ورزید، به همهٴ آثار خداوند، اعم از آسمان‏ها و زمین، دریاها، خشکی‏ها و بهتر از همه به همنوعان یعنی جامعهٴ انسانی عشق می‏ورزد. لازمهٴ مهر ورزی انسان به جهان، این است که به آن‏ها آسیب نرساند و همنوعان و موجودات دیگر را از بین نبرد. از این‏رو، حضرت محمد(صلی الله علیه و آله و سلم) با نگاه به کوه اُحُد فرمود: این کوهی است که ما را دوست دارد و ما هم او را دوست داریم[۳] ؛ یعنی زمین و آسمان و هر موجود امکانی دیگر که اثر خداست، محبوب ماست و آثار محبوب، محبوب خواهد بود.
امّا برای رسیدن به این مقصد نهایی، تنها ستم نکردن و خشن نبودن کافی نیست، بلکه هم مهربان بودن لازم است و هم ایثار و ترجیح دیگران بر خود و نثار جان برای دوست و مبارزهٴ با ستمگران ضروری است؛ چنان‏که انبیا و حضرت مسیح(علیه‏السلام) نیز این‏گونه بودند.
انتظار ما از واتیکان، ضمن تشکر از نوع دوستی و مذهب‏گرایی و خدمات فرهنگی آن مرکز این است که پیام همهٴ انبیا(علیهم‏السلام) و خصوص حضرت مسیح(علیه‏السلام) را، به ویژه در همهٴ ابعاد به مردم بیاموزید و برای اجرای اهداف انبیا(علیهم‏السلام) هیچ‏گونه سهل‏انگاری را روا ندارید؛ آن‏گاه مسیحیان و مسلمانان جهان همدیگر را درک می‏کنند و نه تنها این دو قشر عظیم که به تعبیر شما پنجاه درصد جمعیت کنونی دنیا را تشکیل می‏دهند باهم هماهنگ می‏شوند، بلکه همهٴ محرومان و پابرهنگان، آوارگان، مظلومان و حق‏طلبان به این جامعهٴ موحّد و خیرخواه می‏پیوندند.
جهان شرک و کمونیستی فرو ریخت و مکتب بت‏پرستی سرمایه‏داری نیز چون هیچ پایهٴ فلسفی و مذهبی ندارد، فرو خواهد ریخت. این وظیفهٴ رهبران الهی است که جامعهٴ تشنهٴ بشری را از یک سو به خداشناسی، خداپرستی، نوع‏دوستی و از سوی دیگر به ستم‏ستیزی و حمایت از مظلومان و تهی‏دستان ترغیب کنند؛ به امید این‏که واتیکان، بیش از پیش، راه حضرت مسیح و دیگر انبیا(علیهم‏السلام) را ادامه دهند.
کاردینال مجدداً ضمن تشکر از سخنان مستدل و منطقی ایشان اظهار داشت: «با این سخن شما که ظلم نکردن کافی نیست موافقم، ولی گفتار شما را دربارهٴ «قیام» درست درک نکردم؛ زیرا حضرت مسیح می‏گفت: حتی ظالم را باید دوست داشت. مسیحیت ظلم را دوست ندارد و رهایی همهٴ مظلومان را می‏خواهد و راه رسیدن به آن آسان نیست، ولی امکان دارد. تورات در این رابطه می‏گوید: برای شکست دادن شر نباید از شر استفاده کرد، بلکه باید از خیر بهره گرفت. مسیحیت می‏گوید: باید مظلوم را آزاد کرد و همزمان باید ظالم را تغییر داد و این‏کار آسانی نیست؛ امّا جزو تعالیم مسیح است. این ضعف نیست، بلکه عشق است. من برای اندیشهٴ مذهبی شما بسیار احترام قائل هستم».
حضرت آیة اللّه جوادی نیز فرمودند: عشق به سراسر جهان، گرچه دشوار است، ولی پس از عشق به خدا، آسان خواهد بود؛ زیرا آثار معشوق، محبوب است. از این رو، با وجود همهٴ دشواری‏ها باید به همهٴ موجودات عالَم عشق ورزید؛ ولی اگر شخص یا گروهی مانع عشق‏ورزی به خداوند شدند و با خونریزی و ستم، دوستان خدا را کشتند و آن‏ها را محروم کردند یا اگر عده‏ای نگذاشتند جامعه عاشق خدا باشد و جامعه را به عشق خود دعوت کردند، مانند فرعون که مردم را از عشق به خدا به عشق به خود فراخواند، در این صورت انبیا(علیهم‏السلام) نخست این روش و عملکرد را ظلم و ستم می‏دانند و سپس آن‏ها را نصیحت می‏کنند و در مرحلهٴ سوم اگر ناچار شدند، با آن‏ها مبارزه می‏کنند.
در کنار آنچه جناب‏عالی از تورات نقل کردید و گفتید که عشق به آثار خدا در عین دشواری ممکن است، این نکتهٴ اساسی باید دانسته شود که دوستی با ظالم بادشمنی کردن با ظلم جمع نمی‏شود. ما امیدواریم که واتیکان این راه را طی کند تا محرومان جهان از شرّ ظالمان نجات پیدا کنند.
آقای آرینزه در پاسخ گفت: «اگر می‏بینم که دو نفر با هم جنگ می‏کنند و یکی از آن دو به دیگری ظلم می‏کند، ظلم را محکوم می‏کنم، ولی ظالم را هم دوست دارم». در این‏جا مُنشی ایشان آقای جرالد نیز اضافه کرد: «می‏شود به گفتهٴ مسیح اشاره کرد که باید دشمنان را دوست داشت؛ وقتی مسیح مصلوب بود، دعا می‏کرد که پدرش (أب) کسانی که او را کشتند، ببخشد. ما اگر برای از بین بردن خشونت از خشونت دیگری استفاده کنیم، خشونت زیاد می‏شود. شما می‏دانید که واتیکان ارتش و سلاح ندارد و سلاحش عشق است و این روش عشق ورزیدن، مبتنی بر عدالت است. واتیکان همه را به عدالت دعوت می‏کند و آزادی همهٴ مظلومان را می‏خواهد. این تفاوت بین واتیکان و دوست‏های دیگر است، که در واتیکان، ارتش، اسلحه و زندان وجود ندارد».
حضرت آیة اللّه جوادی با احترام و تواضع خاصی فرمودند: همان‏گونه که قبلاً گفته شد، عشق به ظالم با انزجار از ظلم جمع نمی‏شود. از این رو، موسای کلیم(علیه‏السلام) و همهٴ انبیای دیگر با ظالمان به مبارزه برخاستند تا فرعون‏ها به کام دریا غرق شدند. درست است که خشونت را نباید با خشونت از بین برد و خشونت با عشق از بین می‏رود؛ لیکن با عشق به جامعه، نه با عشق به ظالم. مثلاً اگر جراح بخواهد عضو فاسد بدن بیمار را درمان کند، با خشونت پزشکی که خشونتی مقدس است، آن عضو فاسد را قطع می‏کند. این عمل، از بین بردن شر به وسیلهٴ خیر است؛ نه این که شرّی را با شر دفع کند و از بین ببرد.
امّا دربارهٴ اسلحه که گفتید واتیکان مسلح نیست؛ این مطلب را می‏دانم، ولی واتیکان باید بر مسلّحان نفوذ داشته باشد. حوزهٴ علمیه قم به رهبری حضرت امام خمینی«رضوان اللّه علیه» مسلح نبود، ولی بر افراد مسلح نفوذ داشت و آن‏ها را هدایت کرد تا مسلّحان از زیر ستم ظالمان برهند و مظلومان را از ستم ظالمان برهانند؛ امیدواریم واتیکان این‏گونه باشد.
آقای کاردینال گفت: «من فکر می‏کنم یک‏دیگر را خوب درک کردیم؛ ولی این گفت و گو مخصوص مؤمنان است. در واتیکان بخشی مخصوص دولت‏هاست و پیشنهاد شما در زمینهٴ رابطه با دولت‏ها را می‏توانید با آن‏جا نیز مطرح فرمایید. آن‏ها مقامات فراوانی را به حضور می‏پذیرند، ولی بسیار کم اتفاق می‏افتد که بحث عمیق و شیرینی مانند این جلسه داشته باشند».
حضرت آیة اللّه جوادی نیز در پایان ضمن تشکر اظهار داشتند: تذکر این نکته ضروری است که بنده به عنوان یک اسلام‏شناس با شما سخن گفتم و برای تنظیم روابط سیاسی و نظامی، مسؤولان دیگری وجود دارند. سخن من از قلمرو اعتقادی و مذهبی بیرون نیست و محور گفتار ما این است که پیام‏آوران الهی، مسألهٴ مبارزه با ظالم را به جامعه بشری آموختند؛ گرچه مسؤولیت اجرای مبارزه به عهدهٴ مسؤولان سیاسی و نظامی است. والحمدللّه رب العالمین.
سپس آقای کاردینال آرینزه از حضرت آیة اللّه جوادی خواستند تا دفتر یادبود مخصوص را امضا کنند که ایشان به نام و یاد خدا پیامی را مرقوم نمودند. در پایان نیز حضرت آیة اللّه جوادی ضمن دعوت ایشان برای سفر به ایران دربارهٴ سن و موقعیت این کاردینال سؤال‏هایی مطرح کردند.

پاورقی ها…………………………………………………………………………
* مهر استاد ص۲۲۶تا۲۳۶
۱ـ Sanpietro.
2 ـ این کاردینال که از مهم‏ترین و نزدیک‏ترین افراد به پاپ رهبر کاتولیک‏های جهان است، ۵۷ سال سن دارد و از سیاهپوستان نیجریه‏ای است. ایشان دست کم به چهار زبان ایتالیایی، انگلیسی، فرانسوی و نیجریه‏ای تسلّط داشتند و مُنشی این مجمع، آقای جرالد نیز به سه زبان انگلیسی، ایتالیایی و عربی تکلّم می‏کرد و مسؤول میز اسلام در این مجمع، آقای میشل دارای دکترای روابط بین الملل از آمریکا بود و به زبان‏های ایتالیایی و انگلیسی تسلط و با زبان‏های عربی و فارسی نیز آشنایی داشت.
۳ ـ بحارالأنوار، ج ۲۱، ص ۲۴۸/


انگلسـتان



سفر آیت الله جوادی به انگلستان[ *]

خلاصهٴ فعالیت‏های استاد در این سفر، عبارت است از:
سخنرانی در جمع کارگزاران دفتر حفاظت منافع جمهوری اسلامی ایران؛ ابتدا نماز جماعت ظهر و عصر به امامت آیة اللّه جوادی اقامه شد و سپس ایشان در زمینهٴ نقش اهل‏بیت(علیهم‏السلام) در حیات بشر سخنرانی کردند.
سخنرانی در مجمع جهانی اسلامی لندن؛ برادران و خواهران ایرانی و غیر ایرانی شیعهٴ مقیم لندن به هدف گرامی‏داشت شهادت رسول‏اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) و امام حسن مجتبی(علیه‏السلام) و امام رضا(علیه‏السلام) در آن مجمع حضور یافتند که ابتدا نماز جماعت مغرب و عشا به امامت حضرت آیة اللّه جوادی در صفوف فشرده اقامه شد و پس از برگزاری نماز جماعت و نیز صرف شام، ایشان در میان ابراز احساسات علاقه‏مندان که در میان آن‏ها، اعضای سفارت جمهوری اسلامی ایران، دانشجویان انجمن اسلامی، کارگزاران دفتر هواپیمایی، خبرگزاری، بانک‏ها، شرکت نفت و کویتی‏ها، بحرینی‏ها، لبنانی‏ها و عراقی‏های مقیم این شهر دیده می‏شدند، به بیان اصل ولایت از صدر اسلام تا زمان معاصر پرداختند.
ایشان در بخشی از سخنان خود فرمودند: انبیا برای ایجاد انقلاب (اثاره) در درون مردم آمدند؛ زیرا در نهان افراد، اسرار ارزشمندی مخفی است که باید کشف و شکوفا شود. نیز حضرت استاد با اشاره به این که میدان چنین انقلابی، همان مکتب انبیا و ائمهٴ اطهار(علیهم‏السلام) است، به گونه‏ای دقیق ولایت امام«رضوان اللّه تعالی علیه» را با سایر علمای دین مقایسه کردند و جلسه را با ذکر مصیبت اهل‏بیت(علیهم‏السلام) به پایان رساندند و حاضران که تحت تأثیر سخنرانی حضرت استاد قرار گرفته بودند، خواستار تکثیر سخنرانی ایشان شدند.
دیدار با دکتر محمد یعقوب زکی از رهبران مسلمانان انگلیس و عبداللّه دایبل از جوانان پرشور مسلمان؛ در این دیدار دو ساعته، نخست گفته شد که عبداللّه دایبل، چهار سال پیش به دین مبین اسلام مشرف شد و اکنون در حال آموختن زبان عربی و فارسی است و دکتر یعقوب زکی که اسکاتلندی الأصل و استاد دانشگاه هاروارد است و سابقهٴ مسلمانی وی به سی و نه سال پیش باز می‏گردد.
آن‏گاه آقای عبداللّه دایبل از تشرّف بومی‏های انگلیس به اسلام خبر داد؛ ولی عمیقاً از عدم آشنایی آن‏ها به فرهنگ اصیل اسلام و آسیب‏پذیری آنان از مرام وهّابیت نگران بود. او ضمن پیشنهاد تأسیس سازمانی اسلامی، در زمینهٴ همکاری و همیاری با آن سازمان اظهار آمادگی می‏کرد.
آقای دکتر یعقوب زکی نیز با اشاره به مطالعات و تحقیقات کارشناسی و عمیق خود، مسألهٴ وهّابیت را تشریح کرد و در بخش‏هایی از سخنان خود اظهار داشت: «اینک، سه چهارم مساجد بریتانیا تحت کنترل وهّابیت است. اگر سلطهٴ چهارصد سالهٴ عثمانی‏ها بر حجاز با سلطهٴ پنجاه شصت سالهٴ اخیر سعودی‏ها بر حجاز مقایسه شود، به خوبی دیده می‏شود که این همه بی‏احترامی، تخریب و تحریف که از سوی سعودی‏ها دربارهٴ مقدسات اسلام صورت گرفته، در زمان عثمانی‏ها واقع نشده است.
این اعمال، اختصاص به حرمین شریفین ندارد و اگر کمی با چشم باز بنگریم، سرزمین حجاز از لُس آنجلس آمریکا بدتر و گرفتار فرهنگ منحط غرب است. به ویژه در سال‏های اخیر، آل‏سعود هرچه در توان داشت برای تفرقه بین مسلمانان انجام داده است؛ امّا الحمدللّه امام«رضوان اللّه علیه» با تدبیرهای خود همهٴ این‏ها را نقش برآب کرد».
در ادامه، عبداللّه دایبل، خواستار ترجمه و پخش آثار شهید مطهری و شهید آیة اللّه صدر شد و گفت: «مردم مسلمان ما به دلیل عدم آگاهی به اسلام ناب و اصیل، از دست می‏روند و شما مسؤول و متولّی تبیین، رشد و تعالی این فرهنگ در بین مسلمانان هستید…. دیگران دارند گوی سبقت را از شما می‏ربایند…. با توجه به حقّانیت جمهوری اسلامی، چرا تبلیغات سوء دشمنان در بین مسلمانان نفوذ کرده است…؟ چرا شخصیت‏هایی نظیر شما نباید شش ماه یک بار یا دست کم سالی یک بار به نقاط مختلف دنیا سفر کنند».
حضرت آیة اللّه جوادی در پایان سخنان این دو برادر با تشکر و سپاس از لطف و محبّت آقایان فرمودند: این نور ایمان که در قلب شماست، نور خداست. مانع اسلام خواهی اروپا، مسیحیت مسخ شده است. مسیحیت و دین راستین را از اروپاییان گرفتند و دین تحریف شده، شراب، بی‏حجابی و بی‏بند و باری، موسیقی و… را به آن‏ها دادند تا از مذهب و دین دور شوند.
آیة اللّه جوادی آملی در ادامه با اشاره به مسائل حساس جامعهٴ بشری و تشنگی انسان و شهوت‏پرستی غرب، با تبیین روش شناسایی بیداری این جوامع و مسألهٴ وهّابیت فرمودند: غرب و استکبار جهانی فهمیدند که باید از کنار خانهٴ خدا و با همیاری وهّابیت به جنگ این فرهنگ اصیل رفت؛ چنان‏که قرآن مجید این فرهنگ را در پنج مرحله تبیین می‏کند: ۱/ ربوبیت و پرورش آن ۲/ نبوّت و پیامبری انبیا ۳/ امامت و جانشینی امامان ۴/ ولایت و جانشینی امامان ۵/ مؤمنین و تودهٴ مردم که امّت این اصولند.
دشمنان اسلام با آگاهی دقیق و با تحلیل عمیق خود در مقابل هریک از این پنج مرحله سنگر گرفتند و در مقابل هریک از محورهای پنج‏گانهٴ یاد شده مانع‏تراشی کردند.
ایشان در پایان به سوء استفادهٴ آل‏سعود از مذهب برای حس مذهب‏خواهی اشاره کردند و فرمودند: طبق آیهٴ شریفه[۱] ، والیان حرم باید از پرهیزگاران باشند.
سخنرانی به مناسبت سالگرد شهادت شانزده تن از شیعیان کویتی به دست وهّابیان؛ حضرت آیة اللّه جوادی در محل تجمّع حزب اللّه کویتی‏ها و بحرینی‏ها حاضر شدند و در سخنان مبسوطی به زبان عربی فرمودند: حقیقت اسلام، انقلاب است. اگر به نداهای حق و باطل در دنیا نگاه کنیم و اگر دلایل پنهان و آشکار تجاوز آمریکا و عراق به ایران و همچنین حضور دشمنان خدا در کنار حرمین شریفین واضح شود، به خطیر بودن وظیفهٴ ما مسلمانان در امر تبلیغ اسلام و صدور انقلاب پی‏خواهیم برد.
سپس ایشان با اشاره به سخن حضرت علی(علیه‏السلام) در نهج البلاغه و شعار عمیق نماز در ﴿اهدنا الصراط المستقیم﴾، بر مسألهٴ انتظار تأکید کردند و در پایان در زمینهٴ برخی مسایل اخلاقی و عرفانی رهنمودهایی ارائه دادند.
سخنرانی در همایش فرهنگی اتحادیهٴ انجمن‏های اسلامی دانشجویان اروپا در انگلستان؛ در این همایش، پس از نماز جماعت مغرب و عشا به امامت آیة اللّه جوادی آملی، ایشان در سخنان مبسوطی با موضوع «امام و عرفان»، با بهره‏گیری از مباحث کلامی، فلسفی وعرفانی به تبیین شخصیت حضرت امام«رضوان اللّه تعالی علیه» پرداختند. ایشان در بخشی از سخنان خود که مورد استقبال جمعیت حاضر در همایش قرار گرفته بود، به کنکاش تعریف عرفان و عارف پرداختند و فرمودند: امام خمینی با عقل به جنگ با خطرات نرفت؛ چون هیچ‏کس چنین جنگی را عاقلانه نمی‏دانست. او با عشق و عرفان خاص و منحصر به فرد خود، فقط خدا را دید و تکلیف خود را در نظر گرفت و انقلاب را به جلو هدایت کرد. رهبری امام، رهبری قیادی بود، نه سیاقی. او در سرّاء و ضرّاء فقط به خدا تکیه می‏کرد و همین رمز موفقیت او بود.
در پایان این همایش، حضرت استاد با ذکر مصیبت اهل‏بیت عصمت و طهارت(علیهم‏السلام) و توسل به ائمهٴ اطهار(علیهم‏السلام) جلسه را پایان دادند.
مصاحبه با سردبیر مجلهٴ العالم؛ در روز چهارم، دکتر سعید محمد، سردبیر مجلهٴ العالم برای انجام مصاحبه‏ای مطبوعاتی به حضور آیة اللّه جوادی آملی رسیدند. در این مصاحبه که نزدیک به چهل و پنج دقیقه و به زبان عربی انجام شد، دکتر سعید محمد، سؤالات متعددی مطرح کردند که محتوای بیش‏تر آن‏ها پیرامون هدف ملاقات با پاپ، مسائل تقریب بین مذاهب، مقایسهٴ دیدار با گورباچف و پاپ، پیام امام«رضوان‏اللّه‏علیه» به گورباچف، جوابیهٴ گورباچف توسط وزیر خارجهٴ شوروی، اثر پیام امام خمینی به گورباچف، تجاوز عراق به کویت، حرکت فکری و عقیدتی جهت صدور انقلاب، روحیهٴ مردم پس از مسائل اخیر، مسائل حوزهٴ علمیه و معضلاتی مانند بدحجابی بود که حضرت استاد با صبر و حوصله سؤالات را شنیدند و پاسخ مفید و مختصری ارائه کردند.
دیدار از مسجد خوجه (مسجد شیعیان در منطقه اِستامور انگلیس) و سخنرانی در آن‏جا؛ نخست یکی از مسؤولان و اعضای هیأت امنای این مرکز در گزارشی زیبا فعالیت‏های مرکز را به اطلاع حضار رساند و با معرفی شخصیت آیة اللّه جوادی آملی از ایشان جهت سخنرانی دعوت کرد.
حضرت استاد در بخش‏هایی از این سخنرانی فرمودند: از آن‏جا که اهل‏بیت(علیهم‏السلام) از قرآن جدا نیستند، برای بیان راه و شیوهٴ آن بزرگواران از قرآن باید کمک گرفت. ایشان با اشاره به زندگی حضرت موسی(علیه‏السلام) راه هدایت مردم را مبارزه در برابر فرعونیان دانستند و تنها راه رسیدن به این نورانیّت را تأسیس حکومت اسلامی قلمداد کردند. در پایان یکی از روحانیان حاضر که این سخنان را به زبان اردو ترجمه می‏کرد، به مناسبت شهادت حضرت معصومه (علیهاالسلام) روضه‏خوانی کرد و حاضران در مسجد نیز به عزاداری پرداختند.
دیدار با ایرانیان مقیم انگلیس؛ در این دیدار که مسؤولان دفتر حفاظت منافع، شرکت نفت، بانک‏ها، رایزنی فرهنگی خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، صدا و سیما، دفتر هواپیمایی، مدرسهٴ ایرانیان و برخی نمایندگان وزارتخانه‏های اقتصاد و دارایی، بازرگانی، صنایع سنگین حضور داشتند، دربارهٴ برخی از اخبار، اطلاعات، تحلیل‏های سیاسی، فرهنگی، تجاری، و اقتصادی تبادل نظر شد و پس از اقامهٴ نماز جماعت، آیة اللّه جوادی آملی در سخنانی ضمن اشاره به حدیث امام رضا(علیه‏السلام) که می‏فرمایند: بیش‏تر دور هم جمع شوید تا در این مجامع سخن اهل‏بیت(علیهم‏السلام) بازگو شود، با تأکید بر استمرار چنین جلساتی گفتند: الحمدللّه، بیش از گذشته ثبات سیاسی و اقتصادی داریم؛ امّا این امر نباید موجب اسراف و تبذیر و غفلت ما شود.
همچنین حضرت استاد با اشاره به اصل قرآنی ﴿کم من فئة قلیلة غلبت فئة کثیرة بإذن اللّه﴾[۲] و جریان مبارزهٴ حضرت داوود(علیه‏السلام) فرمودند: جمعیت فراوان همیشه موجب پیروزی نیست. ایشان با توجه به مسألهٴ احتناف در قرآن، مردم را به تقوای عبادی، سیاسی و کاری فراخواندند و اضافه کردند: ما همیشه در حال ابتلا و امتحان الهی هستیم. سپس با اشاره به مسألهٴ امیر کویت و آزادی آزادگان اظهار داشتند: همهٴ امور از مرکز الهی صادر می‏شود و با توسل به خداوند، اهل‏بیت(علیهم‏السلام)، دعا و استقامت در راه خدا، اگر خدا بخواهد امیر، اسیر می‏شود و اسیر، امیر.
دیدار با مسؤولان انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در لندن؛ در این دیدار که در محیطی بسیار صمیمی صورت پذیرفت، برادران پس از تلاوت آیاتی از قرآن مجید به شرح عملکرد و فعالیت‏های انجمن پرداختند و مشکلات و نارسایی‏ها را به اطلاع ایشان رساندند. آیة اللّه جوادی آملی نیز با بیان برخی نکات در زمینهٴ امور تشکیلاتی، ارشادی و فرهنگی و تبلیغی به لزوم ایمان، صفا و اتحاد حاضران تأکید کردند.
ایشان با اشاره به چگونگی نفوذ پیامبر عالیقدر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) در قلب و روح مردم، وظیفهٴ فرزندان انقلاب، به ویژه افراد خارج از مرزهای میهن اسلامی را گوشزد کردند.

پاورقی…………………………………………………………………………….
*آدرس : مهر استاد ص ۲۳۶تا۲۴۳
ـ سورهٴ انفال، آیهٴ ۳۴/
۲ ـ سورهٴ بقره، آیهٴ ۲۴۹/


آلـــــمــــــان



سفر آیت الله جوادی به آلمان[*]

خلاصهٴ فعالیت‏های استاد در این سفر، عبارت است از:
دیدار از مرکز اسلامی هامبورگ.
بازدید از محل جدید کنسولگری جمهوری اسلامی ایران.
حضور در یکی از مساجد ملی ترک‏های مقیم هامبورگ؛ حضرت استاد ضمن گفتو گو با امام جماعت جوان این مسجد، ایشان را در رابطه با تعلیم بیش‏تر قرآن، علوم و معارف اسلام و اهل‏بیت(علیهم‏السلام) به نمازگزاران توصیه فرمودند.
حضور در مسجد سلمان فارسی، تنها مسجد شیعیان شهر هانوفر؛ نماز جماعت ظهر و عصر توسط حضرت استاد در این مسجد اقامه گردید.
حضور در مسجد امام صادق(علیه‏السلام) یکی از مساجد شهر برلین؛ حضرت استاد، پس از گفت و گو با امام جماعت و هیأت امنای مسجد، پیرامون مسائل و مشکلات جاری و پاسخ به سؤالات آن‏ها دربارهٴ مسائل جاری خلیج فارس و مسألهٴ مرجعیت، نماز جماعت را اقامه کردند. این مسجد، محل تجمّع شیعیان ایرانی، ترک، عرب و افغانی مقیم برلین است و برادران انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی برنامه‏ها و مناسبت‏های اعیاد و ایام اللّه و وَفَیات را در این مکان برگزار می‏کنند. امام جماعت تُرک این مسجد، مؤیّد انقلاب اسلامی است و چند سال در قم به تحصیل علوم حوزوی مشغول بوده است.
سخنرانی در جمع اعضای سفارت جمهوری اسلامی و انجمن‏های اسلامی دانشجویان برلین؛ در این دیدار حضرت آیة اللّه جوادی پس از اقامهٴ نماز جماعت، کلمهٴ طیبهٴ «لا إله إلاّ اللّه» را تفسیر کردند و در تعبیرهای عرفانی خود همگان را به تقوا و پرهیز از معاصی و استمداد از توسل و دعا توصیه نمودند.
دیدار و گفت‏وگو با برادران لبنانی، افغانی و اعضای انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در برلین؛ در این دیدار، پس از اقامهٴ نماز جماعت، حضرت استاد ابتدا به سؤالات مختلف پاسخ دادند و سپس حاضران را به رعایت برخی از اصول اخلاقی و عرفانی سفارش کردند.
سخنرانی به مناسبت اربعین حسینی و هفتمین شب ارتحال حضرت آیة اللّه نجفی؛ دراین سخنرانی که با استقبال با شکوه برادران ایرانی، لبنانی، عراقی، مصری، ترک و افغانی روبه‏رو شد، حضرت آیة اللّه جوادی به زبان عربی و فارسی به تشریح نقش توسل، اشک و دعا در تزکیه و سازندگی انسان پرداختند و در پایان نیز به سؤال‏های حاضران پاسخ دادند.
سخنرانی در جمع اعضای انجمن اسلامی دانشجویان مقیم هامبورگ.
سخنرانی در جمع اعضای جمعیت حرکت اسلامی؛ اعضای این جمعیت که از علما و شخصیت‏های ترک مقیم آلمان هستند و از علاقه‏مندان جمهوری اسلامی ایران به شمار می‏آیند، خدمت حضرت آیة اللّه جوادی آملی رسیدند و ایشان وظایف حساس رهبران دینی را در عصر حاضر یادآور شدند.
سخنرانی در جمع اعضای انجمن‏های اسلامی دانشجویان و عراقی‏های شهر مونستر.
حضور در خانهٴ جانبازان و عیادت از آنان؛ در این دیدار افزون بر جانبازان که استقبال شایسته‏ای کردند، مهمانان دیگری چون اعضای اتحادیهٴ انجمن‏های اسلامی، ایرانیان کلن، اعضای سفارت ایران در آلمان، عده‏ای از برادران عراقی و ترک مقیم آلمان و تنی چند از شخصیت‏های ایرانی حاضر در آلمان مانند دکتر حبیبی قائم مقام بنیاد جانبازان حضور داشتند. حضرت آیة اللّه جوادی ابتدا به عیادت تک تک جانبازان رفتند و ضمن احوالپرسی و تفقّد، همهٴ آنان را به صبر و استقامت در راه خدا فراخواندند. سپس نماز جماعت مغرب و عشا اقامه شد و پس از نماز نیز ایشان در زمینهٴ راه‏های رسیدن به عرفان الهی و تقرّب به خداوند سخنرانی کردند.
حضرت استاد خطاب به جانبازان فرمودند: شما عزیزان با تأسی از مولا و مقتدای خود، امام حسین(علیه‏السلام) و با انتخاب راه جهاد و مبارزه، یک شبه راه چند ساله را پیمودید. سخنرانی حضرت استاد و بعد از آن روضه و توسل ایشان و یکی از برادران روحانی، اثر به سزایی بر حاضران گذاشت؛ به گونه‏ای که نوعاً این جلسه را بهترین برنامهٴ به یادماندنی خود دانستند.
سخنرانی به مناسبت اربعین سالار شهیدان در مرکز اسلامی هامبورگ؛ در این مراسم که به گفتهٴ حاضران از پر جمعیت‏ترین و دلنشین‏ترین برنامه‏های آن مرکز به شمار می‏آمد، ابتدا نماز جماعت در صفوف فشردهٴ خواهران و برادران ایرانی و غیر ایرانی اقامه شد؛ آن‏گاه حضرت آیة اللّه جوادی در سخنان مبسوطی، هدف نهضت حسینی را بیان کردند و حاضران، به ویژه خواهران را به ارزش‏های واقعی انسانی و الهی فراخواندند. ایشان در قسمتی از سخنان خود اظهار داشتند: رسالت اصلی سرور شهیدان(علیه‏السلام) عاقل کردن مردم بود، نه دانا کردن آن‏ها و بسا دانشمندانی که در عین بهره‏مندی از علم، به سبب عدم استفاده از قوهٴ تعقّل به پرتگاه‏های عمیق سقوط کردند.
ایشان اضافه کردند: خداوند زن را کانون عاطفه قرار داده است و اگر فرضاً مرد عقل بیش‏تری داشته باشد، زن در دل قوی‏تر است و قرآن مجید زنان با فضیلت را الگوی همهٴ انسان‏ها قرار داده است، نه الگوی زنان. ایشان در پایان سخنانشان نیز به ذکر مصیبت اباعبداللّه الحسین(علیه‏السلام) پرداختند.
سخنرانی در جمع اعضای سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در فرانکفورت؛ حضرت آیة اللّه جوادی در سخنان مبسوطی اظهار داشتند: سنّت و سیرهٴ پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) همان قرآن است و ما موظفیم به آن عمل کنیم و نیز قرآن، همان سیره و سنّت پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) است؛ اگر قرآن بخواهد در قالب انسانی تجلی کند، پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) خواهد شد. شما سعی کنید به عنوان افرادی پاک طینت با همان خلوص و پاکی‏ای که آمدید، برگردید تا هنر خود را نشان دهید.
سخنرانی در حسینیهٴ فرانکفورت؛ استقبال برادران و خواهران ایرانی و غیر ایرانی از این مراسم به اندازه‏ای بود که حسینیه از جمعیت پر شده بود. حضرت استاد پس از اقامهٴ نماز جماعت، در بیانی عرفانی آیهٴ شریفهٴ ﴿وهو معکم أینما کنتم﴾[۱] را تفسیر کردند و سپس حاضران، خصوصاً آن‏هایی را که بنا به ضرورت در محیطهای شرک و کفرآلود غرب به سر می‏برند به دریافت بینش‏های توحیدی و عدم اثر پذیری از محیط فراخواندند و افراد را از نظر تربیت و تأثیر به دو قسم تقسیم کردند؛ یکی افرادی مانند حضرت امام(قدّس سرّه) که به گونه‏ای خود را ساخته و تربیت کرده‏اند که در هر شرایطی اثر گذار هستند و دیگری افراد ضعیفی که در هر شرایطی، اثر می‏پذیرند.
تبادل نظر با سرکنسولگری جمهوری اسلامی ایران، آقای دکتر خرازی
سخنرانی در جمع جانبازان در حومهٴ شهر کلن؛ حضرت آیة اللّه جوادی پس از اقامهٴ نماز جماعت مغرب و عشا در سخنانی که از صبغهٴ عرفانی برخوردار بود، اظهار داشتند: شما در تجارت و معاملهٴ با خدا چیزی را به دست آورده‏اید که امثال من بسیار از این سود بی‏بهره‏ایم. شما بهترین تجارت یعنی رضای خداوند را حاصل کرده‏اید و سعی کنید با صبر و استقامت، این رضایت را تا آخر عمر تداوم بخشید.
ایشان با اشاره به داستانی از رسول‏اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: شما دست، چشم یا پای خود را از دست ندادید، بلکه آن را به دست آوردید. در پایان نیز جلسه در فضایی ملکوتی با ذکر مصیبت حضرت اباعبداللّه الحسین(علیه‏السلام) و اسارت اهل‏بیت(علیهم‏السلام) به پایان رسید.
سخنرانی در جمع برادران ترک مقیم شهر کارگری بخوم؛ حضرت آیة اللّه جوادی برای شرکت در نماز جمعهٴ برادران ترک زبان رهسپار شهر کارگری بخوم در ۱۳۰ کیلومتری بُن شدند. ایشان ضمن شرکت در مراسم نماز جمعه و استماع خطبه‏های خطیب مسجد، در سخنانی با اشاره به آیهٴ شریفهٴ ﴿فبشّر عبادِ ٭ الذین یستمعون القول…﴾[۲] اظهار داشتند: هیچ‏کس، سخنی بهتر از دعوت به خدا ندارد و در این راه دشوار، نیاز به کمک الهی است. ایشان با مقایسهٴ دو عنصر پلید و ضد دین آتاترک در ترکیه و رضاخان در ایران فرمودند: هر ظلمی بد و ناگوار است، اما ظلم به دین از همهٴ ظلم‏ها بدتر و ناگوارتر است. در پایان نیز به برچیده شدن بساط کمونیست در پیش‏بینی اندیشمندانهٴ امام خمینی(قدّس سرّه) اشاره کردند و همهٴ نمازگزاران را به حفظ سنگر مسجد فراخواندند.

پاورقی………………………………………………………………………………
*آدرس: مهر استاد ص۲۲۰تا۲۲۵
ـ سورهٴ حدید، آیهٴ ۴/
۲ ـ سورهٴ زمر، آیات ۱۷ ـ ۱۸/


اتـــــــریـــــش



سفر آیت الله جوادی به اتریش[* ]

برخی از فعّالیت‏های استاد در این سفر، عبارت بود از:
ملاقات با یکی از شیعیان مخلص در حومهٴ شهر وین؛ این فرد که «لَنِل» نام دارد، از دوستداران اهل‏بیت(علیهم‏السلام) و طرفدار راستین انقلاب اسلامی است. حضرت استاد با دیدن فضای معنوی منزل وی که چگونه در آن محیط شرک و کفر و فساد، به نور ایمان نورانی است، تحت تأثیر قرار گرفتند و ضمن تشبیه زندگی او به زندگی انصار صدر اسلام فرمودند: اگر در این منطقه همفکر و همراه کم دارید، به برکت قرآن و انقلاب، یک میلیارد همفکر در دنیا دارید. حضرت استاد در این دیدار، مطالبی دربارهٴ حضرت مریم و حضرت مسیح (علیهماالسلام) و مفهوم «خانهٴ معمور» در فرهنگ قرآن کریم بیان فرمودند. اثر حضور حضرت استاد و بیانات ایشان در حاضران، خصوصاً آقای لَنِل، کاملاً مشهود بود.
سخنرانی به مناسبت ارتحال حضرت آیة اللّه العظمی نجفی؛ این مراسم با حضور عدهٴ فراوانی از برادران و خواهران کشورهای یوگسلاوی، اتریش، مصر، افغانستان، اعضای انجمن اسلامی دانشجویان و کارگزاران جمهوری اسلامی در اتریش برگزار شد که پس از تلاوت آیاتی از کلام اللّه مجید، حضرت آیة اللّه جوادی آملی در سخنان مبسوطی با تجلیل از مقام شامخ آن مرجع بزرگ و فقید سعید، هدف انبیا را دانا و دارا کردن انسان‏ها دانستند و فرمودند: اجر و مزدی که رسول‏اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) طلب فرموده است، تزکیه و تعلیم انسان‏هاست.
ایشان با اشاره به واژهٴ ثقلین، در عین ثقیل، وزین و پر مغز بودن قرآن، عمل به آن را دشوار ندانستند و در پایان با اشاره به زنان نمونهٴ جهان به خواهران حاضر در جلسه سفارشاتی فرمودند.
دیدار با مسؤولان انجمن‏های اسلامی دانشگاه‏های اتریش؛ حضرت استاد در این دیدار ضمن بیان دو حدیث شریف از حضرت رضا(علیه‏السلام) و امام جعفر صادق(علیه‏السلام) با اشاره به شش اصل و شرط برای سلامت جامعه از حیث مادی و معنوی، فرمودند: شما سرمایه‏های آیندهٴ انقلاب و میهن اسلامی هستید که با تکیه به ایمان و توجّه به دعا، توسل و عمل به نصایح و مواعظ بزرگان، نباید تحت تأثیر محیط اروپا واقع شوید و لازم است با کسب علم و تخصص در کنار تهذّب پس از بازگشت به کشور به این مردم مظلوم خدمت کنید.
سخنرانی پس از خطبه‏های نماز جمعه در یکی از مساجد «وین»؛ نزدیک به یک صد نفر از کارگران و قشر محروم تُرک در آن جلسه حاضر بودند و امام جمعهٴ مسجد به نام «علی آق‏پیکارا» جوان فارغ التحصیل از دانشگاه تفسیر ترکیه و مشتاق انقلاب اسلامی، با علاقهٴ فراوان نمازگزاران را برای استماع سخنرانی آیة اللّه جوادی فراخواند و به اختصار در مورد شخصیت ایشان سخن گفت؛ آن‏گاه حضرت آیة اللّه جوادی آملی به زبان عربی سخنرانی کردند که امام جمعه مسجد، صحبت‏های ایشان را به زبان ترکی ترجمه می‏نمودند.
نیز دربارهٴ ذکر «أشهد أن علیاً ولیّ اللّه» در اذان و اقامهٴ شیعیان، سؤالی مطرح شد که معظم له پاسخ فرمودند و امام جمعهٴ مسجد با احساس وظیفه، پاسخ ایشان را به خوبی ترجمه کرد که حاضران آن را قبول کردند. در پایان، حضرت استاد ایشان را مورد تفقّد قرار دادند و برای موفقیت او در اعتلای کلمهٴ اسلام دعا فرمودند.
شرکت در جلسهٴ هفتگی مرکز شیعیان اتریش؛ این جلسه از مهم‏ترین و ثمربخش‏ترین برنامه‏های سفر به اتریش به شمار می‏آمد و برادران و خواهران شیعهٴ اتریشی و برخی از شیعیان عراق، افغانستان، ترکیه و نیز سفیر، رایزن فرهنگی و عده‏ای از کارگزاران جمهوری اسلامی ایران در اتریش حضور داشتند. در این برنامه که سه و نیم ساعت طول کشید، پس از تلاوت آیاتی از کلام اللّه مجید، یکی از برادران ضمن خوش‏آمدگویی اظهار داشت: «جناب‏عالی با خود نور و معنویت آوردید. حضور شخصیت‏های بزرگی چون شما که ذخیرهٴ الهی هستید، در این‏جا موجب مباهات ماست و از خدا می‏خواهیم که موجب غرور ما نشود».
آنگاه حضرت آیة اللّه جوادی آملی در سخنانی عارفانه اظهار داشتند: خدا را شاکریم که به شما دل آگاهان اتریش، نعمت اسلام را ارزانی فرمود. خداوند قادر و متعالی به برخی لطف خاصّی دارد؛ مانند شما که جمعیتتان کم و مرکزتان کوچک است، ولی مانند انصار صدر اسلام دارای هدایت و علم بزرگ هستید و به برکت اهل‏بیت(علیهم‏السلام) تمدّن اصیل و ناب در زندگی شما آشکار و نور معرفت اسلام در دل‏هایتان تابیده است.
در ادامه، سؤالاتی از سوی حاضران در مورد نقش روح، نفس، فطرت و اراده و صبر در تکامل بشر مطرح شد و نیز دربارهٴ معجزه و مزد خواستن پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) از اُمّت خود، با وجود اجر نخواستن دیگر پیامبران، و… اشکالاتی مطرح شد که حضرت آیة اللّه جوادی با حوصله‏ای خاص به شکل مختصر به همهٴ سؤالات پاسخ دادند. ایشان با حضور در غرفهٴ کودکان آن‏ها را، خصوصاً آن‏هایی که سوره‏هایی از قرآن مجید را تلاوت کردند، مورد تفقّد قرار دادند و سپس به والدین این نوجوانان توصیه‏های اخلاقی لازم را ارائه فرمودند. پس از آن در ضیافت بسیار ساده و صمیمی با حاضران شرکت کردند و شام را با این برادران و خواهران صرف نمودند و در پایان نیز هدایایی چون وصیت‏نامهٴ نفیس امام(قدّس سرّه) و مبلغی ارز، جهت امور جاری مرکز اهدا فرمودند.
گفتنی است که حضرت آیة اللّه جوادی تلاش می‏کردند که با فراهم کردن زمینهٴ گفت و گو با پیروان مسیحیت بتوانند پیام اسلام را منتقل کنند و اسباب سنجش صحیح را برای صاحبان اندیشهٴ آزاد مهیا کنند. در جهت انجام این مهم، معظم له در مراسم عمومی و اصلی کلیسای جامع وین شرکت کردند و سپس بر تبادل نظر و گفت‏وگوهای علمی با کشیش‏های این کلیسا اصرار نمودند؛ امّا آن‏ها امکان گفت‏و گو را رد کردند؛ غافل از آن‏که چنین امتناعی، نه تنها موجب مخفی نمودن کمبودهای موجود در آموزه‏های مسیحیت حاضر نخواهد شد، بلکه مسلّماً نشان دهندهٴ ضعف و ناتوانی آنان است.

* مهر استاد ص۲۱۷-۲۲۰


ســـــوئـــیــــس



سفر آیت الله جوادی به سوئیس[* ]

برخی برنامه‏های استاد در این سفر، عبارت بود از:
دیدار از موزهٴ اسلام شناسی و شرق شناسی شهر برن.
دیدار از کلیسای پروتستان شهر برن که با شرکت در مراسم مذهبی آن‏جا همراه بود؛ به دنبال شرکت در این مراسم، زمینهٴ گفت‏وگو و ملاقات با آقای «جرهر» کشیش این کلیسا فراهم شد و در پایان نیز وصیت نامهٴ حضرت امام(قدّس سرّه) به زبان فرانسه به ایشان اهدا گردید.
ملاقات با خانواده‏های شیعهٴ اهل هند؛ این خانواده‏ها در فاصلهٴ ده کیلومتری پایتخت سوئیس، سالیان متمادی در غربت فرهنگی به گونه‏ای تأسف بار زندگی می‏کردند. در دسترس نبودن مبلّغ و روحانی شیعه، جهت انجام امور مذهبی آنان را چنان در تنگنا قرار داده است که مثلاً برای ازدواج مجبورند هزاران کیلومتر رنج سفر را تحمل و به انگلستان مسافرت کنند. حضور استاد و سخنرانی در جمع آن‏ها چنان شور و شعفی در بین آنان ایجاد کرد که به گفتهٴ آن‏ها شیرین‏ترین و به یادماندنی‏ترین لحظات زندگی را برای آنان به ارمغان آورد.
دیدار از تنها مرکز اسلام شناسی فعال سوئیس در زوریخ؛ ایشان ابتدا از کتابخانهٴ آن‏جا بازدید کردند که از کتاب‏های موجود آن می‏توان به بحارالأنوار، وسائل الشیعه و المیزان و… اشاره کرد. سپس استاد در کلاس درس پروفسور «رینارد» رئیس این مرکز که به زبان فارسی صحبت می‏کرد و در فلسفهٴ اسلامی اطلاعاتی عمیق داشت، حضور یافتند و گفت‏و گوی کلامی شیرینی بین حضرت ایشان انجام شد و حضرت استاد در پایان فرمودند: شما اسلام شناسید، امّا اسلام پذیر نیستید.
سخنرانی در سفارت جمهوری اسلامی ایران در سوئیس؛ موضوع سخنرانی زهد و ابعاد آن بود و در فضایی آکنده از معنویت ایراد گردید و مورد توجه حاضران قرار گرفت. بیش‏تر شرکت کنندگان، این برنامه را استثنایی‏ترین برنامه در مدّت مأموریت خود دانستند.
ملاقات با رهبر کلیسای پروتستان سوئیس و سردبیر و مدیر مجلهٴ زندگی امروز سوئیس؛ اسامی این افراد به ترتیب عبارت است از: پدر ترافر، آقای هالف اسمیت و خانم بوگلی. این دیدار در پی تماس تلفنی و درخواست قبلی، در محل اقامت حضرت آیة اللّه جوادی صورت گرفت.
باوجود پیش‏بینی و تنظیم یک ساعتهٴ دیدار، به درخواست کشیش ترافر، این ملاقات سه ساعت به طول انجامید و حضرت آیة اللّه آملی در این گفت‏و گوی عمیق و منطقی با استدلال قوی، چنان ایشان را مقهور کلام بلند و مستدل خود قرار دادند که کشیش و همراهانشان چند بار با صداقت کامل، همهٴ نظریات اسلام و ایشان را تصدیق کردند و خواستار ادامهٴ بحث شدند. سپس حضرت استاد با احترام، تواضع و ادبی خاص، مسألهٴ وحی و پیام مشترک انبیا برای جوامع بشری و تطابق قوانین الهی بر مبنای مسائل اجتماعی، سیاسی و مفهوم حقیقی عشق به خدا و تجلّی آن در زندگی روزانه‏یٴ بشریت را به شیوایی هرچه بیش‏تر مطرح فرمودند که آقای ترافر و همراهان او اظهار داشتند که همهٴ مطالب شما را قبول داریم.
سپس خانم بوگلی مدیر مجلهٴ زندگی امروز در مورد بیماری جامعهٴ اروپا و نقش زن سؤال کرد که حضرت استاد به اختصار و با استدلالی بسیار قوی نقش حضرت مریم (علیهاالسلام) را به عنوان الگوی قرآن برای جوامع بشری بیان داشتند؛ آن‏گاه شام در فضایی صمیمانه صرف شد. حضرت استاد در این گفت‏و گو از فساد اجتماعی در اروپا گله کردند و برنامه‏های رادیو و تلویزیون را در معرفی مسیحیت، خصوصاً حضرت مسیح و حضرت مریم(علیهماالسلام) مستهجن دانستند.
در پایان این دیدار نیز نسخه‏ای زیبا و نفیس از وصیّت‏نامهٴ امام (قدّس سرّه) با دستخط و نوشتهٴ معظم له، به ایشان اهدا شد. گفتنی است که در پایان این دیدار، کشیش در حین خداحافظی چنان تحت تأثیر منطق قوی و سخن بلند اسلام قرار گرفته بود که چند بار با ارادت هرچه تمام خم شد تا دست استاد را ببوسد.
دیدار سه ساعته از ساختمان سابق سازمان ملل متحد و کتابخانهٴ آن؛ در حاشیهٴ این دیدار با مدیر کتابخانه نیز دیدار و گفت‏و گویی پیرامون مسائل جاری سیاسی بین المللی در زمینهٴ جنگ ایران و عراق، افغانستان، مسائل ابرقدرت ها، معضلات اجتماعی بین المللی و اصول کلی فلسفه، مسألهٴ تجاوز و دیدگاه قرآن نسبت به ظلم انجام شد که سخنان حضرت استاد مورد تأیید مدیر کتابخانه و معاون او قرار گرفت. در پایان نیز نسخهٴ نفیسی از وصیت‏نامهٴ امام(قدّس سرّه) و پیام تاریخی ایشان به گورپاچف و چند نسخه کتاب فارسی و عربی، جهت آرشیو در کتابخانهٴ مهم سازمان ملل اهدا شد. همچنین ایشان دفتر طلایی یادبود کتابخانه را با نوشتار و متن ارزشمندی مزیّن کردند.
گفت‏و گو با امام جماعت مسجد بزرگ ژنو؛ ابتدا آقای یوسف (مغربی الاصل)، امام جماعت مسجد چگونگی برگزاری مراسم سالگرد و ارتحال حضرت امام خمینی(قدّس سرّه) را برخلاف میل و عدم حضور وهابی‏ها در مسجد تشریح کردند. سپس حضرت استاد در مورد نهضت امام خمینی(قدّس سرّه) و ویژگی‏های علما در قرآن مطالبی فرمودند. برادرْ یوسف نیز در بارهٴ اسارت دین در دست شاهان عرب چون شاه حسین مطالبی مطرح کرد.
گفتنی است که حضرت استاد از سکونت در هتلی که از سوی مسؤولان برای ایشان در نظر گرفته شده بود، پرهیز کردند و ترجیح دادند که در ساختمان معمولی رزیدانس ژنو اقامت کنند.

*مهر استاد ص۲۱۳تا۲۱۷


فـــــــــرانـــــســـه



سفر آیت الله جوادی به فرانسه[*]

خلاصهٴ فعالیت‏های استاد در سفر به فرانسه، عبارت است از:
دیدار از انستیتوی بین المللی عربی (معهد الدولة العربى)
دیدار با آقای عادل از دوستداران انقلاب اسلامی؛ در این ملاقات سخنانی دربارهٴ وظایف علما و چگونگی ایراد خطبه‏های نماز جمعه بیان شد.
دیدار از دهکدهٴ نوفل لوشاتو که اقامتگاه امام خمینی(قدّس سرّه) در زمان تبعید به فرانسه بود
شرکت در نماز جماعت مسجد بزرگ پاریس؛ پس از نماز، حضرت آیة اللّه جوادی به سؤالات برخی افراد دربارهٴ نحوهٴ فراگیری قرآن، پاسخ و دربارهٴ چگونگی اعزام به مراکز حوزوی ایران برای ادامهٴ تحصیل توضیح دادند.
دیدار با برادرانی از مصر، الجزایر، تونس، عراق و ترکیه؛ در این دیدار، حضرت استاد در مورد ارتباط عرفانی انسان با عالم ماوراء الطبیعه به زبان عربی سخنرانی کردند و در پایان به سؤالات آن‏ها پاسخ دادند.
دیدار از مسجد علی بن ابی طالب(علیه‏السلام) در شهر لیون و ایراد سخنرانی؛ سخنرانی ایشان به زبان عربی و پیرامون مسائل مختلف فرانسه صورت گرفت. همچنین ایشان با آقای مولای الأحمدی، مغربی الاصل، امام جماعت مسجد دیدار و گفت‏و گو کردند.
شرکت در نماز جمعهٴ مسجد بزرگ پاریس و ایراد سخنرانی پس از نماز؛ موضوع سخنرانی تفسیر آیهٴ شریفهٴ ﴿إنّ اللّه اشتری من المؤمنین أنفسهم﴾[۱] بود که حاضران به شدّت متأثر شدند و به ایشان و انقلاب اسلامی ایران ابراز احساسات کردند.

پاورقی………………………………………………………………………………….
* مهر استاد ص۲۱۲و۲۱۳
ـ سورهٴ توبه، آیهٴ ۱۱۱/


ســـوریــه و لــبنـان



سفر آیت الله جوادی به سوریه و لبنان[*]

در پایان سفر، حضرت آیة اللّه جوادی تمایل داشتند، برنامهٴ مسافرت ایشان با زیارت مرقد حضرت زینب (علیهاالسلام) پایان پذیرد؛ امّا برنامه‏های تبلیغ ایشان در این سفر نیز ادامه یافت که به شکل مختصر به برخی از آن‏ها اشاره می‏شود:
آیة اللّه جوادی آملی و هیأت همراه وی پس از ورود به دمشق (پایتخت سوریه) بلا فاصله به زیارت مرقد مطهر حضرت زینب«سلام اللّه علیها» مشرف شدند و چون آیت‏اللّه جوادی آملی پیش از این به سوریه نیامده بودند، تصمیم و برنامهٴ سفر به سوریه و زیارت قبور و اماکن متبرکه با رضایت و خرسندی کامل ایشان همراه بود و بارها رضایت خود را ابراز می‏کردند.
پس از زیارت قبر مطهر حضرت زینب«سلام اللّه علیها» حضرت استاد به نمایشگاه بین المللی کتاب دمشق رفتند. ایشان با وجود نایاب بودن بسیاری از کتب آن‏جا در ایران و نیاز ایشان به آن‏ها به هیچ‏وجه اظهار تمایل به خرید کتاب نکردند.
روز دوم سفر با دیدارهای فراوانی همراه بود؛ مانند دیدار و گفت و گوی تعدادی از علمای حوزهٴ علمیه زینبیه، مسؤولان رایزنی فرهنگی و چند تن از مسؤولان سفارت جمهوری اسلامی ایران در دمشق.
حضور در مراسم نماز جمعه؛ نماز جمعه در مصلاّی جمهوری اسلامی و در کنار مرقد منور حضرت زینب«سلام اللّه علیها» برگزار می‏شد که ایشان بین دو نماز به زبان عربی و فارسی سخنرانی کردند.
اقامهٴ نماز مغرب و عشا در صحن مطهر حضرت رقیه سلام اللّه علیها با حضور یکپارچهٴ زائران ایرانی؛ پس از نماز، آیة اللّه جوادی آملی زائران را به بهره‏گیری بهتر و بیش‏تر از فرصت پیش‏آمده فراخواندند و با اشاره به مسألهٴ آزادگان و نقش دعا و توسّل جهت بندگی و اطاعت از خدا، آن‏ها را به کسب فیض در کنار قبور اهل‏بیت عصمت و طهارت(علیهم‏السلام) دعوت کردند.
پس از برگزاری این سخنرانی، روحانیان کاروان‏های زیارتی سازمان حج و اوقاف به همراه سرپرست خود به حضور آیة اللّه جوادی آملی رسیدند و ایشان در محیطی صمیمی با بیان نکات مهمّی از مشاهدات خود در این سفر، وظایف مهم و رسالت خطیر روحانیت را به آن‏ها گوشزد کردند.
بازدید از احداث حوزهٴ علمیهٴ «منتظر المهدی(عجّل اللّه تعالی فرجه الشّریف)»؛ در ادامهٴ سفر حضرت آیة اللّه جوادی آملی و هیأت همراه وی به سوریه، ایشان از مرز سوریه و لبنان وارد خاک لبنان شدند که از سوی برادر ابوهشام (سید حسین موسوی) و همراهانشان همراهی می‏شدند. در این سفر که به «بعلبک» لبنان منتهی می‏شد، آیةاللّه جوادی آملی از ساختمان در دست احداث حوزهٴ علمیهٴ «منتظر المهدی(عجّل اللّه تعالی فرجه الشّریف)» بازدید کردند و یکی از مسؤولان در هر قسمت توضیحات لازم را به استحضار ایشان می‏رساند.
دیدار با حزب اللّه لبنان؛ حضرت آیة اللّه جوادی آملی با تعدادی از اعضای هستهٴ مرکزی حزب اللّه لبنان که در خانهٴ آقای ابوهشام جمع شده بودند، دیدار و گفت و گو کرد. در بخشی از این دیدار، نمایندهٴ رادیو «صوت المستضعفین» بعلبک سؤالاتی دربارهٴ پیام حضرت امام«رضوان‏اللّه‏علیه» به گورباچف مطرح کرد که سخنان آیة اللّه جوادی آملی در پاسخ به این سؤالات حضار را تحت تأثیر قرار داد.
پس از این دیدار، آیة اللّه جوادی آملی همراه با تعدادی از آقایان و برادران حزب اللّه برای دیدار با حجة الاسلام صبحی طفیلی، رهبر حزب اللّه لبنان به محل مسکونی ایشان رفتند و پس از مدّتی گفت و گو و تبادل اطلاعات، از طریق مرز و با همراهی حزب اللّه لبنان به سوریه بازگشتند. پس از ورود به سوریه و با توجه به خستگی ناشی از سفر، آیة اللّه جوادی آملی ترجیح دادند به جای استراحت، در مجلس ترحیم یکی از مسؤولین دفتر هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران در دمشق شرکت کنند که این عمل، موجب تشکر و تسلّی خاطر و دلگرمی بازماندگان آن مرحوم شد.
بازدید از ساختمان جدید رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در دمشق؛ در این بازدید چگونگی فعالیت این مرکز فرهنگی بررسی شد. با انجام این دیدار، پروندهٴ سفر چهل و دو روزهٴ آیة اللّه جوادی آملی و همراهانشان به بیش از هشت کشور جهان بسته شد و ایشان از طریق فرودگاه شهر دمشق وارد فرودگاه ایران شدند.
گفتنی است: سفر حضرت آیة اللّه جوادی آملی، مشتاقان به معنویت و معارف اسلامی را بیش از پیش تشنه‏تر کرد؛ به گونه‏ای که در متن ارسالی از سوی سفارت به مقام معظم رهبری، در این باره آمده است: «با عنایت خاص مقام معظّم رهبری به مسائل فرهنگی و ارتباطات بین المللی و با توجه به خیر و برکت فیوضات بی‏حدّ و حصری که این سفر پر بار در برداشت، بنا به پیشنهاد فراوان مجامع، انجمن‏ها، شخصیت‏ها، مراکز اسلامی مساجد و… قویاً ومصرّاً پیشنهاد می‏شود حضرت آیة اللّه جوادی آملی هر شش ماه یک بار در همایش‏ها و کنفرانس‏های بین المللی که می‏توان آن‏ها را برنامه‏ریزی کرد، حضور یابند. اگر ادعا شود که عدم سفر ایشان در این نوع از برنامه‏ها با اثر به سزایی که دارد، ظلمی به فرهنگ اسلامی و بیداری مسلمانان است، مبالغه نشده است».

* مهراستاد ص ۲۴۳تا۲۴۶